Miesięcznik Wychowawca - Wychowanie do wartości

wyszukiwarka

Redakcja Wychowawcy
ul. Mikołajska 17/19
30-027 Kraków
tel./fax (012) 423 23 24
E-mail:
redakcja@wychowawca.pl

Życie człowieka jest procesem realizowania wartości. Człowiek jako osoba wolna dokonuje wyboru wartości, czyli tego, co uważamy za ważne, cenne dla jednostki i społeczeństwa, co jest godne wysiłku, poświęcenia, co stanowi cel dążeń ludzkich. Odkrywanie, przyjmowanie i prowadzenie życia zgodnego z przyjętym systemem wartości jest celem wychowania i samowychowania.

Przyjęty system wartości wypełnia osobowość, nadaje kształt życiu człowieka, sens jego egzystencji. Kształtowanie pożądanej hierarchii wartości winno przejawiać się w stawaniu coraz lepszym człowiekiem.

Człowiek bezustannie dokonuje wartościowania, dostrzega, poznaje, ocenia i realizuje wybrane wartości. Powinien odrzucać wartości pozorne, a także rezygnować z wartości niższych na rzecz wartości wyższych i najwyższych.

Każdą kulturę charakteryzuje dany system wartości i ich hierarchia. Często spotykamy następującą hierarchię wartości:

religijne (Bóg jako wartość absolutna, dążenie do świętości);
duchowe (prawda, dobro, piękno, miłość, sprawiedliwość);
witalne (prawo do życia, zdrowie, siły życiowe);
utylitarne (przynoszące korzyści);
hedonistyczne (iluzja łatwego i przyjemnego życia).

Znakiem czasu jest zanik przejrzystej hierarchii wartości i upadek autorytetów wprowadzających harmonię wśród wartości. Brak efektywnego wychowania do wartości często prowadzi do zanegowania sensu i celu życia, do hedonizmu życiowego i relatywizmu w świecie wartości.

Postawy dzieci i młodzieży, ich świat wartości kształtuje dom rodzinny, szkoła, Kościół, grupa rówieśnicza, środki społecznego przekazu. Te środowiska wychowawcze o kapitalnym znaczeniu winne wychowywać do wartości w sposób komplementarny. Wychowujmy więc tak młode pokolenie, by poszukiwało prawdy, ukochało ją i konsekwentnie tą prawdą żyło, by czyniło dobro, by szukało piękna w sobie i wokół siebie, by dbało o otaczającą nas przyrodą, by żyło w zgodzie z Bogiem, samym sobą i drugimi.

W świecie, w którym więcej znaczy "być" niż "mieć", w którym podstawową wartością staje się pieniądz i dobra materialne, trudno jest wychowywać do wartości.

W kształtowaniu wartości istotny jest dobór środków umożliwiających ich uwyraźnienie jednocześnie we wszystkich społeczeństwach europejskich. Szczególną rolę mogłyby tu odgrywać środki masowego przekazu oraz instytucje edukacyjne, Internet czy też zaangażowanie artystów filmowych i teatralnych.

Autorzy raportu Klubu Rzymskiego Pierwsza rewolucja globalna (A. King, B. Schneider 1992, s. 227) w zakończeniu pisali: "Pragniemy zwrócić uwagę na dwa zachodzące obecnie przeciwstawne zjawiska. Z jednej strony u poszczególnych jednostek następuje osłabienie poczucia wartości moralnych, ponieważ czują się oszukane i zawiedzione. Załamaniu uległa struktura etyczna, która służyła za punkt odniesienia i której się dobrowolnie poddawali. Ale, co więcej, znaleźli się wobec tak wielkich współczesnych zagrożeń, że przerażenie skłoniło ich do obojętności i wycofania się w głąb siebie. Z drugiej strony zarazem rośnie wśród ludzi zbiorowa świadomość wielkich, starych i nowych problemów świata (...). Duchowy i etyczny aspekt tych problemów nie jest już przedmiotem pogardy czy obojętności - traktuje się go jako niezbędny składnik nowego sposobu myślenia, który otworzy drogę nowemu humanizmowi".